Moreel beraad: hulp bij twijfel
    Dilemmaís vragen om een oplossing. Daar ontkom je meestal niet aan. De praktijk wijst uit dat moreel beraad een filosofische en tegelijk effectieve vorm van gezamenlijke reflectie is. Het is een hulp bij twijfel die een beslissing diepgang en richting geeft.

    Het wrange van een dilemma is dat de keuze dikwijls niet voor honderd procent voldoet. Het blijft knagen: heb ik het goed gedaan, was het alternatief niet beter? Een dilemma vraagt om een keuze uit twee in principe moreel juiste handelingen die elkaar uitsluiten. Bij uitzichtloos lijden is voortzetten van het leven een optie, maar kun je dat iemand aandoen? Maar iemands leven beŽindigen druist in tegen ons respect voor het leven. Zo zijn er talloze voorbeelden - groot, klein of alledaags - waarbij het om een morele vraag gaat. Omgaan met ethische problemen gaat niet zomaar: het vraagt om oefening en dialoog.

    Waarden & principes
    Het moreel beraad is een onderzoek naar de betekenis en de vooronderstellingen die aan een ethische vraag binnen een bepaalde context (cultuur, organisatie) ten grondslag liggen. Uiteindelijk gaat het om waarden en principes die ons gedrag bepalen - soms zonder dat we er ons expliciet van bewust zijn. Een formeel vastgesteld protocol kan richtlijnen geven, maar voldoet niet altijd in de praktijk. Het moreel beraad doet recht aan de privatisering van de moraal in onze democratische samenleving waar betrokkenen met soms tegenstrijdige belangen en waarden zeggenschap opeisen.

    Methode
    Ethiek is een academische discipline, maar is ook praktisch. Ethiek is een onderdeel van ons leven en werk, en uit zich in ons handelen. Het moreel beraad sluit daarbij aan. In een dialoog (luisteren, inleven en het eigen standpunt opschorten) wordt een ethische kwestie onder begeleiding van een gespreksleider methodisch en op voet van gelijkheid onderzocht - in de dialoog heeft niemand een ethische autoriteit en is het niet de bedoeling anderen te overtuigen (debat). Het gaat om een concrete casus, om een voorbeeld (uit het verleden of heden) van een van de gesprekdeelnemers. Daardoor wordt het moreel beraad een vorm van praktische filosofie die voor iedereen toegankelijk is.

    Zelfonderzoek
    Om te voorkomen dat het gesprek abstract wordt (onpersoonlijk, hypothetisch], wordt een voorbeeld van een van de gespreksdeelnemers als casus gebruikt. Het gesprek gaat dus over een concrete gebeurtenis die voor de andere deelnemers herkenbaar is.
    In tegenstelling tot het intervisiegesprek, waar de casus centraal in het gesprek blijft (hoe heb je als professional gehandeld, waarom, kan het anders?), is bij het bespreken van het dilemma de casus niet het doel (de techniek van het professionele handelen, deskundigheidsbevordering) maar een middel om te ontdekken wat het ethisch principe is dat mijn gedrag beÔnvloedt. Waar sta ik voor? De casus is een opstapje naar een gezamenlijk onderzoek (dialoog) dat het voorbeeld van de inbrenger overstijgt.
    Het dilemmagesprek (evenals het socratisch gesprek) is primair een zelfonderzoek van alle deelnemers naar ieders waarden of deugden en geen reflectie over de beroepsuitoefening van de casusinbrenger of een adviesgesprek.

    Nut
    Een moreel beraad helpt bij het nemen van een beslissing. Het is een gezamenlijke zoektocht naar ethische waarden en is, georganiseerd in een bedrijf, organisatie of instelling, ook een vorm van teambuilding die het professioneel handelen bevordert. Het beraad ondersteunt professionals in hun werk, is een reflectie op hun handelen en is zo op te vatten als een vorm van zelfzorg, waar zowel een professional als de organisatie baat bij heeft (kwaliteitsbeleid, teambuilding).

    Welke opleiding volgde ik?
    Ik volgde de Beroepsopleiding Moreel Beraad verzorgd door VU Medisch Centrum (VUmc) en de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden (certificaat per 29 juni 2015). De opleiding is aangesloten bij en/of geaccrediteerd door CEDEO, de Nederlandse Raad voor Training en Opleiding (NRTO) en de Algemene Nederlandse Vereniging voor Wijsbegeerte.
    Eerder was ik opgeleid tot socratisch gespreksbegeleider bij Bolten Training. Intervisies volg ik bij de Vereniging voor Filosofische Praktijk (VFP) en het Landelijk Netwerk Gespreksleiders Moreel Beraad (lid).

    Methoden Beroepsopleiding VUmc/ISVW
  • Dilemmamethode
  • Socratische dialoog
  • Aristotelische gespreksmethode (emoties)
  • Een StoÔcijnse oefening: op zoek naar je innerlijke kompas, je leef- of gedragsregels

  • Voor informatie over de methode en de vereiste kwalificaties van de begeleider moreel beraad lees NEON

    Contacten
  • Altrecht, geestelijke gezondheidszorg Utrecht
  • Centrum voor Ethiek (Radboud Universiteit Nijmegen)
  • Come together Sonsbeek, Internationale Beeldententoon Arnhem
  • Dialogue refugees & the dutch
  • EMC Dialoog, Elburg
  • Filosofisch Cafť Arnhem
  • Hogeschool Windesheim Zwolle
  • Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW)
  • Landelijk Netwerk Gespreksleiders Moreel Beraad
  • Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE)
  • Penitentiaire Inrichting Arnhem-Zuid
  • Politieacademie Apeldoorn
  • Rinogroep
  • Royal Cosun / Aviko, agro-industriŽle coŲperatie
  • Stadspartij Roermond (SPR)
  • Vereniging Filosofische Praktijk (VFP)
  • Verzorgingstehuis Kalorama (Beek-Ubbergen) / hospice (Nijmegen)
  • Volksuniversiteit Wageningen, Zevenaar
  • VU Medisch Centrum (VUmc)

  • Informatie & voorbeelden moreel beraad
    Informatie Landelijk Netwerk Moreel Beraad.
    Praktijkvoorbeelden van moreel beraad zijn o.a. te vinden op de website van het Netwerk Ethiek Ondersteuning Nederland NEON.
    Literatuur & voorbeelden

  • Moreel beraad is ook geschikt om problemen rond agressie te bespreken.

  • paul troost paul troost

    paul troost