Modder voor Serafia

Als ik alleen al dat gestileerde kupke met die zoete glimlach zag, voelde ik een zekere afkeer in me opborrelen. Ik mocht haar niet, Hella Serafia Haasse. Mijn eerste kennismaking met haar was Oeroeg, een betrekkelijk dun boek dat ik verplicht voor de lijst op de middelbare school moest lezen. Hella Haasse kwam bij me over als iemand met te veel opvoeding. Serafia stinkt niet naar het leven, dat rook ik als scholier al aan de foto op de achterflap. Toen ze een tiental jaren geleden koningin Beatrix met zachte, eerbiedige stem voor teevee interviewde, werd dat beeld alleen maar bevestigd.
Maar afgelopen vakantie kreeg ik enige sympathie voor deze schrijfster. Ze bleek minder zijig dan ik dacht. Mijn echtgenote had een boek van haar uit 1958, Cider voor arme mensen, in de koffer met boeken gestopt. Om het nog eens te lezen, kennelijk had het ooit indruk gemaakt. Voor mij een reden het ook eens ter hand te nemen en de auteur viel me reuze mee. Geen onduidelijke magie uit Indi, geen kolonialisme of moeilijk doen over de verwerking ervan, maar een modern geschreven verhaal, gepubliceerd in de periode na de Tweede Wereldoorlog.
Een man en een vrouw, dertigers, stranden in een noodweer met hun auto op het armoedige platteland van Noord-Frankrijk, niet door files op Zwarte Zaterdag maar door pech met hun weinig comfortabele naoorlogse voiture. Hij - getrouwd, succesvol psycholoog en wat geld op zak - maakt samen met zijn vriendin - vrijgezel met een knipperlichtrelatie met een door zijn werk geobsedeerd wetenschapper - een reisje naar Parijs om het een en ander uit te praten.
En dat hebben ze. Ze hebben beiden in de Tweede Wereldoorlog in het verzet gezeten en verwijten elkaar hun idealen verloochend te hebben. Zij is in haar hart communist gebleven, hij publiceert baanbrekende boeken over personeelsbeleid - in die tijd een nieuw vakgebied. Tot zijn verrassing worden zijn publicaties niet door de vakbonden maar door de werkgevers met gejuich ontvangen. Gevolg, mijnheer wordt een exponent van het door hem eens zo verafschuwde burgermanssysteem en verliest langzaam maar zeker zijn vroegere idealen - en misschien ook wel zijn links gebleven vriendin, want hij moet toch ooit eens kiezen tussen zijn keurige vrouw met kinderen en zijn heldin uit het verleden. Zie hier het drama dat in een of andere vorm wel vaker voorkomt.
In Noord-Frankrijk komen ze grote armoede tegen in een gehucht waar de vrouwen een goedkoop soort cider produceren om de ellende weg te drinken. Het amoureuze tweetal drinkt lustig mee, waardoor hun tongen loskomen en hun moeilijke relatie op scherp wordt gezet. De mannen uit het dorp werken in Roubaix en demonstreren daar tegen het kapitalisme. Deze maatschappelijke onrust confronteert beide dertigers nog meer met hun idealen van weleer en wat hun oorlogsgeneratie er in de jaren vijftig van gemaakt heeft. Hun problematische liefde en natuurlijk de cider - zorgt voor een emotionele confrontatie die ze door hun dagenlange isolement in het dorp niet kunnen ontlopen.
Tja, daar zit je dan met een mooie roman van een auteur die je altijd in het burgerlijke hoekje geplaatst hebt. Of ze in de modder heeft gestaan, is me onbekend. Serafia kan er in elk geval wl over schrijven.


terug

volgende