Wenken voor de pandemie

'Mutiert das Virus, dann geht es richtig los', hield de Duitse arts zijn gehoor van Duitse en Nederlandse ondernemers in Businessclub Kleve voor. Ademloos luisterden vooral de jongeren die als belangrijkste doelgroep van het Mexicaanse griepvirus een bankkrediet voorlopig wel kunnen vergeten. Neemt het virus andere vormen aan, dan zal, zo voorspelde de medicus, één op de acht mensen overlijden. Kijk om u heen en weet dat twaalfeneenhalf procent van uw kennissenkring 2010 misschien niet zal halen. Om de ware omvang van een pandemie te illustreren toonde de arts wat cijfers van de Spaanse griep die in 1918-1919 naar schatting 50 tot 100 miljoen slachtoffers eiste, tegen 'slechts' 15 miljoen als gevolg van de Eerste Wereldoorlog. Verder dan de gebruikelijke aanbevelingen om het vege lijf te redden kwam hij niet: vaak met de handjes onder de kraan en bij symptomen op tijd naar de dokter.

Ik voorspel de nodige culturele veranderingen door de pandemie. Handen schudden wordt bijvoorbeeld taboe. Bij de Sars-epidemie van enkele jaren geleden werd al voorgesteld bij begroetingen het tegen elkaar klappen van handpalmen en tegelijk verstrengelen van vingers te vervangen door met horizontaal gebogen rechterarm tegen elkaars elleboog te stoten. Het kleffe zoenen als begroetingsceremonie verdwijnt zonder meer uit het sociaal verkeer. De woorden kus en judaskus worden na het uitbreken van de pandemie synoniemen: kussen evolueert van een teken van genegenheid naar een daad van killing softly.

En dan het wrijfje. Zelfs etikettengoeroe Reinaldis van Ditzhuyzen ('De dikke Ditz: hoe hoort het eigenlijk?', 'Kinderditz: kinderen weten hoe het hoort', 'De dunne Ditz') toonde zich in de media enthousiast over deze nieuwe vorm van begroeten. Het wrijfje is een korte maar indringende begroeting die het midden houdt tussen een omhelzing met eventueel een drietal zoenen (wat vaak niet meer voorstelt dan licht elkaars wangen beroeren terwijl de lippen symbolisch getuit worden en de wangen niet aanraken: het zogenoemde luchtkussen) en elkaar koud een hand geven onder het uitroepen van een cliché.

Stel, je ziet op een receptie een bekende, je hebt geen zin of geen mogelijkheid om in gesprek te gaan, maar wil de kennis niet negeren. Ga dan naar hem toe, geef een hand en raak tegelijk met je linkerhand zachtjes zijn rechterschouder aan, of, als iemand daardoor te dichtbij komt, de elleboog. Maak vervolgens een seconde of twee met die hand een wrijvende beweging en uit daarbij enkele welgemeende woorden.

In toonaangevende kringen schijnt het wrijfje al een goede gewoonte te zijn. Door de komende pandemie zal de nieuwe begroeting ongetwijfeld reduceren van een daad waarbij beide handen betrokken zijn tot een enkelvoudig gebaar, namelijk het strijken met de linkerhand over de schouder, immers, fysiek contact met blote handen is binnenkort uit den boze, misschien zelfs strafbaar. Beschaafde mensen zijn in de toekomst te herkennen aan een kledingstuk waarvan het rechterschoudergedeelte er door de vele wrijfjes enigszins smoezelig uitziet. Ook het lederen inzetstuk, dat vroeger vaak de mouw van een colbert bij de elleboog verstevigde en ontsierde, komt mogelijk als schouderstuk terug.

'Etiquette is in', vertelt Reinaldis van Ditzhuyzen op haar website en daarom schrijft ze jong en oud voor hoe ze zich moeten gedragen om zich vrij door de wereld te bewegen. 'Steeds meer mensen beseffen hoe belangrijk het is om te weten hoe het hoort.' We zullen wel moeten, willen we in tijden van pandemieën overleven. Maar wat we ook verzinnen: ooit gaan we dood.

meer columns ...

volgende