Geloven is mijn ding niet

Of het nu door mijn katholieke opvoeding komt, weet ik niet, maar met geloven heb ik niet zoveel. Met de kerk als institutie heb ik het al jaren gehad, het ietsisme kan me niet bekoren. Soms denk ik dat ik er gewoon te dom voor ben, of te nuchter. In de woorden van dichter Willem Kloos (1859 - 1938) 'Ik ben een god in 't diepst van mijn gedachten' kan ik me beter vinden. Volgens Kluun, onze Nederlandse casanova en kenner van het lief & leed rond het sterfbed, bekend van de bestsellers Kwam een vrouw bij de dokter en De weduwnaar, behoor ik tot de 14 procent Nederlandse rabiate athe´sten.

Kluun weet er alles van, want hij deed er onderzoek naar en doet er verslag van in het essay God is gek, de dictatuur van het athe´sme dat hij voor de Maand van de spiritualiteit schreef. Het logo van de Maand, een felle roodgele vlam, siert de cover van God is gek ľ een titel die naar believen te interpreteren is als eigenaardig, krankzinnig of zo gek nog niet - en het symboliseert de vitaliteit van de hedendaagse spiritualiteit.

Kluuns boekje ľ 59 pagina's, veel literatuurverwijzingen - is ontstaan uit verbazing. 'Heb ik wat gemist?', vraagt hij zich af. Moet je de media geloven, dan ben je een idioot als je god ter sprake brengt. Kennelijk is god dood. Voor zijn onderzoek vraagt Kluun media-iconen wat zij van de schepper en het hiernamaals vinden. Hun antwoord is unaniem: god bestaat niet en na dit leven is het patsboem afgelopen, de wereld moet je rationeel verklaren.

Maar Kluun ziet een ware revival van godsdienst in vele gedaanten. Nieuwe spirituelen als Paolo Coelho en Jeff Forster doen goede zaken met, wat Kluun noemt, zweefmolenliteratuur en een magazine als Happinez heeft een oplage van 182.000 exemplaren. Is die 14 procent die zich zo luidruchtig manifesteert wel representatief?

Hij benadert hedendaagse wetenschappers en opinieleiders, en telefoneert postuum met filosofen als Kant, Spinoza, Wittgenstein en Einstein. Hun antwoorden zijn niet verrassend. Geloven ze in een godheid, dan blijft er altijd twijfel over; nader onderzoek is gewenst. Fijn voor de zweefmolenauteurs die de hedendaagse mens graag in zijn zoektocht begeleiden.

Zelf weet Kluun het ook niet meer zo zeker. Hij balanceert tussen het katholieke Brabant van zijn jeugd en de nieuwe spirituelen. Was hij ooit een nogal oppervlakkige Amsterdamse reclameboy die werkte en graag van het leven genoot, door het langdurige ziekbed van zijn vrouw is hij aan het denken gezet. Er blijkt meer dan materie en hedonisme te zijn, en hoe moet hij sommige gebeurtenissen verklaren? Bij Kluun bijvoorbeeld begint af en toe spontaan de stereo-installatie te spelen die hij lang geleden van een onlangs overleden oom kreeg. Spookt het dode familielid misschien nog ergens door het huis? Hij vraagt zich ook af of hij later zijn overleden vrouw zal ontmoeten.

Ook als organisatoren van het Filosofisch CafÚ Arnhem konden we niet om de religie heen, toen we het programma voor het komend seizoen bespraken. Onder andere door het lijvige boek Een seculiere tijd van Charles Taylor vroegen we ons af of godsdienst weer helemaal terug is. Op 15 december bent u van harte welkom om onder leiding van verklaard athe´st Paul Troost over god een goed gesprek te voeren. Misschien is Hij in deze donkere dagen voor de Kerst zelf wel aanwezig.

Van Kluun heb ik begrepen dat ik als lid van die 14 procent op mijn tellen moet passen. Alles is betrekkelijk, zelfs het leven van een bon vivant als kluun kan een andere wending nemen. En waarom zou ik niet op een dag de zon achter de wolken zien schijnen? Waarom zou ik niet bij een onbegrijpelijk ritueel hemels glimlachen en de armen in trance ten hemel heffen? Misschien ziet u mij zelfs ooit in een koddig gewaad zingend en trommelend door de straten schuifelen. Wie weet wat ze ergens met me voorhebben. Want had ik ooit gedacht dat ik aan een column een titel zou geven die refereert aan die afschuwelijke, nietszeggende uitdrukking je ding doen?

-----------------
'Doe de relitest'. Dit verzoek kreeg ik via een e-mail van dagblad Trouw. Ik deed de test een dag nadat ik bovenstaande column had geschreven.
De test komt behoorlijk overeen met wat ik geschreven heb. Voor 67 procent ben ik athe´st, bij de nieuwe spirituelen voel ik me voor 10 procent thuis, evenals bij het boeddhisme. Opvallend is dat ik als katholiek opgevoede man op geen enkele vraag heb gescoord die katholieke opvattingen verwoordt.

De uitslag van Trouw
Je beschouwt jezelf als athe´st. Maar misschien vertoont je overtuiging wel (meer) overeenkomsten met andere levensbeschouwelijke tradities. Welke past het beste bij jou? Waar liggen de wortels van je ideeŰn? De Relitest geeft het antwoord. Dat zie je in het diagram hieronder [niet getoond, maar boven beschreven PT]. Dat houdt niet alleen rekening met je opvattingen, maar ook met hoe je in het leven staat, met wat je denkt en doet.

Opvattingen
Je bent een spirituele vrijdenker of je gelooft nergens in: in ieder geval schiet je denken geen wortel. Handelingen. Je doen en laten toont op sommige punten overeenkomsten met wat men in het athe´sme gewoon is te doen. Houdingen. In het dagelijks handelen spelen je wortels soms wel, soms nauwelijks een rol. Of je traditioneel of liberaal handelt hangt af van de situatie.

meer columns ...

volgende