A neverending story

Zit je bij Boekhandel Polman aan tafel wat te kouten over van alles en nog wat, dan is het interessant om tegelijk het verloop van de bezoekersstromen in de winkel te bekijken. De meeste klanten struinen wat rond op zoek naar een roman, een detective of een regionaal historisch werk, anderen lopen na binnenkomst direct met een vraag naar een medewerker, kinderen rennen vaak linea recta naar hun hoek van de winkel, want ze weten dat de zaak een ruime sortering kinderboeken heeft. Maar zelden spoedt iemand zich naar de tafels met kunstboeken rechts achter in de winkel, terwijl daar toch een wereld van inspiratie voor het oprapen ligt. Onbegrijpelijk hoe goedkoop die dikke, rijk geïllustreerde boeken dikwijls zijn. Haast u, want Umberto Eco's De geschiedenis van de schoonheid en Gustav Klimt en diverse fotografen liggen er voor een wel heel schappelijk prijsje. Mooie kunstboeken die nooit met het werk van een gelauwerde auteur als Saskia Noort kunnen concurreren, maar die zonder meer een duurzame waarde hebben.

Zo trof ik twee boeken over de architect Pierre Cuypers (1827-1921), beide uitgegeven ter gelegenheid van het Cuypersjaar, twee jaar geleden. Architectuurkenner A. van Leeuwen publiceerde een kloeke biografie waarin hij in vier thema's de Roermondse bouwmeester beschrijft, vanzelfsprekend geïllustreerd met veel foto's. Een goed gedocumenteerd boekwerk dat volledig recht doet aan de bouwer van onder andere het Rijksmuseum, het Amsterdamse Centraal Station, het klooster in Huissen en veel kerken in zijn favoriete neogotische stijl, aan de restaurateur van de Ridderzaal en de ontwerper van het allesbehalve alledaagse kasteel de Haar bij Haarzuilens.

In Schoonheid als hartstocht zet Ileen Montijn Cuypers en zijn werk in een cultuurhistorische context. Cuypers was een gelovig katholiek uit het kleinsteedse Roermond die de zwaar bevochten grondrechten van het katholieke volksdeel vormgaf door zich als architect in noordelijk Nederland te manifesteren. Hij was, kortom, een voorman die aantoont dat het loont op eigen kracht te vertrouwen en bovenregionaal te denken.

Niet zo bekend is dat Cuypers ook gemeenteraadslid voor de Rooms-katholieke Staatspartij was, eerst in Roermond en later in Amsterdam, waar hij gevierd, maar door zijn eigengereidheid ook omstreden was. Niet zo bekend is ook dat de nummer één van Lijst 8 voor de komende raadsverkiezingen in rechte lijn een nazaat van de beroemde bouwmeester is. Onze Pierre Cuypers, inwoner van Bemmel en geschiedenisdocent aan het OBC, was de laatste Cuypers die geboren is in het huis dat zijn voorvader voor de familie in Roermond bouwde. Cultuur en politiek heeft de jonge Cuypers dus niet van vreemden. Bouwde de oude, om zijn woorden te citeren, in 'de stijl van het gezond verstand', het aardje naar het vaartje profileert zich als een 'redelijk alternatief'.

Geconfronteerd met de opmerking dat Cuypers senior zich in zijn graf zou omdraaien als hij hoorde dat zijn afstammeling er een links-liberaal standpunt op nahoudt, reageerde junior zoals het een leraar betaamt die volgens zijn leerlingen het vertellen tot kunst verheven heeft. 'Sterker nog, dat hebben we enkele jaren geleden letterlijk gedaan, toen we zijn stoffelijk overschot naar een nieuw graf verplaatsten.' En dan komt er een verhaal in een meeslepende stijl waarvan we straks in de gemeenteraad nog veel kunnen genieten.

Eigenlijk liggen de boeken van Van Leeuwen en Montijn bij Polman op de verkeerde plek. Ze behandelen namelijk historische thema's die nog steeds actueel zijn. Plaats ze daarom, zoals de boekhandel dat tegenwoordig zo graag met nieuwe boeken van bestsellerauteurs doet, in grote fraai opgebouwde stapels op een opvallende plek in de winkel. In Bemmel kan dan niemand om Pierre Cuypers heen.

meer columns ...

volgende