Son of Saul

Misschien wel de meest afschuwelijke maar wel indrukwekkendste film die ik ooit heb gezien, Son of Saul, een film van de Hongaarse regisseur Laszlo Nemes. Net als de andere kijkers bleef ik na afloop van de voorstelling nog enkele minuten verdwaasd in de bioscoop voor me uit staren. Wat een realistisch gefilmde ellende. Beelden, geraffineerd geregisseerd en opgenomen alsof ik als kijker zelf deel uitmaak van de groep mensen die naar de greppel gedreven wordt om daar gefusilleerd en direct daarna in de open lucht verbrand te worden. (de crematoria konden de grote aantallen doden niet aan) Alsof ik zelf, net als de hoofdpersoon, de lijken na vergassing uit het crematorium haal. Het geluid van de film hoorde ik uit alle hoeken van de bioscoopzaal, zodat ik midden in een scčne zit: achter me hoorde ik een mitrailleur, voor me het gillen van een vrouw in doodsnood, rechts het schreeuwen en vloeken van de kapo's – zelden zo vaak het woord ‘Schnell’ gehoord -, ík sleep die lichamen uit de oven en ruik de geur van verbrande lijken.

De naakte meute wordt als een kudde de dood ingedreven, geslagen, uitgescholden, struikelend. Het enige wat van hun individualiteit rest, is hun angst die zich uit in hun gehuil en hun wanhopige pogingen hun genitaliën of borsten te verbergen. Het schaamtegevoel - waarom eigenlijk, want het is toch afgelopen? - zit er kennelijk diep in.

Subtiel zijn ook de opnames van de hoofdpersoon die de vergaste lichamen uit de ovens haalt: met een dusdanige scherptediepte gefilmd dat alleen de hoofdpersoon scherp in beeld is en de dode, blote lichamen en de entourage van de gasoven uiterst vaag blijven. Geen ordinaire harde beelden die de realiteit koud en emotieloos weergeven, maar opnames die het nodige aan de verbeelding overlaten.
Elk gezicht is hard, getekend en doorgroefd, gelachen wordt er nooit in de film. Behalve aan het einde als de hoofdpersoon, ontsnapt uit het kamp, een jongen van de leeftijd van zijn zoon ziet leven. Dan breekt langzaam een lach door op zijn gezicht. Maar toen was het te laat.

-------------
Son of Saul – Laszlo Nemes

Een gevangene in Auschwitz wordt als lid van het Sondercommando gedwongen mee te werken aan het vermoorden van mensen in de gaskamers en daarna de lijken naar het crematorium te brengen. Hij vindt een lichaam dat misschien van zijn zoon is, en wil voorkomen dat zijn zoon in het crematorium verbrand wordt. Hij gaat op zoek naar een rabbijn om het lichaam te begraven.



meer columns ...

volgende